Puan türü seçiminde en çok yapılan hata şu: Önce puan türünü seçip sonra bölüm araştırmak. Doğrusu tam tersidir. Önce hangi bölümlere gitmek istediğinizi belirleyin, sonra o bölümlerin hangi puan türüne girdiğine bakın. Bu yazı tam da o iş için hazırlandı.
SAY Puanıyla Alınan Bölümler
SAY (Sayısal) puan türü, AYT'de Matematik, Fizik, Kimya ve Biyoloji derslerini kapsar. Bu puan türüyle alınan başlıca bölümler şunlardır:
Sağlık Bilimleri: Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Veterinerlik, Hemşirelik (çoğu program), Fizyoterapi, Beslenme ve Diyetetik.
Mühendislik: Bilgisayar Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Makine Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Kimya Mühendisliği, Endüstri Mühendisliği ve diğer mühendislik dalları.
Temel Bilimler: Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji bölümleri.
Mimarlık: Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama SAY puan türüyle alınır.
İstatistik: İstatistik bölümü genellikle SAY'dır.
EA Puanıyla Alınan Bölümler
EA (Eşit Ağırlık) puan türü, AYT'de Matematik, Edebiyat, Tarih-1 ve Coğrafya-1 derslerini kapsar. Bu puan türüyle alınan başlıca bölümler şunlardır:
Hukuk: Hukuk fakülteleri büyük çoğunlukla EA puanıyla öğrenci kabul eder. Bazı üniversiteler SÖZ puanıyla da kabul etmektedir.
İşletme ve Ekonomi: İşletme, İktisat, Muhasebe ve Finansman, Bankacılık, Ekonometri, Maliye büyük çoğunlukla EA puan türündedir.
Sosyal Bilimler: Psikoloji, Sosyoloji, Sosyal Hizmet, Çalışma Ekonomisi genellikle EA'dır.
İletişim: Gazetecilik, Halkla İlişkiler, Radyo-Televizyon-Sinema, İletişim Tasarımı EA puan türündedir.
Uluslararası Bölümler: Uluslararası İlişkiler, Siyaset Bilimi, Kamu Yönetimi genellikle EA'ya girer.
Eğitim: Sınıf Öğretmenliği ve Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık EA'dır. Dikkat: Okul Öncesi Öğretmenliği EA değil, SÖZ puan türündedir — aşağıda ayrı bir başlıkta ele aldık.
SÖZ Puanıyla Alınan Bölümler
SÖZ (Sözel) puan türü, AYT'de Edebiyat, Tarih-1, Coğrafya-1, Tarih-2, Coğrafya-2, Felsefe ve Din Kültürü derslerini kapsar. Bu puan türüyle alınan bölümler şunlardır:
Dil ve Edebiyat: Türk Dili ve Edebiyatı, Türk Halk Bilimi, Dilbilim, yabancı dil ve edebiyat bölümleri genellikle SÖZ'dür.
Tarih ve Felsefe: Tarih, Felsefe bölümleri SÖZ puan türüne girer.
Teoloji: İlahiyat ve Din Bilimleri SÖZ puan türüyle alınır.
Coğrafya: Coğrafya bölümü SÖZ puan türüne girer.
Hem EA Hem SÖZ veya Hem EA Hem SAY Kabul Eden Bölümler
Bazı bölümler birden fazla puan türüyle öğrenci kabul eder. Bu durum öğrencilere birden fazla kanaldan tercih yapma imkânı tanır. En yaygın örnekler şunlardır:
Hukuk: Pek çok üniversite hem EA hem SÖZ puanıyla öğrenci kabul etmektedir.
İktisat: Bir kısım üniversite hem EA hem SAY puanıyla iktisat programına öğrenci almaktadır.
İç Mimarlık: Bazı üniversitelerde SAY, bazılarında EA kabul edilmektedir.
Hemşirelik: Programa göre SAY veya EA kabul edilebilmektedir.
Not: Hangi puan türünün kabul edildiği üniversiteden üniversiteye farklılık gösterir. Tercih yapmadan önce ilgili üniversitenin ÖSYM kılavuzunu mutlaka kontrol edin.
Puan Türünü Belirlemek İçin İzlenecek Yol
Adım 1: Hedeflediğiniz bölümleri listeleyin. Beş ile on arası bölüm yazmanız yeterlidir.
Adım 2: Her bölümün hangi puan türüne girdiğine bakın. Büyük çoğunluğu hangi puan türünde toplanıyorsa o puan türü sizin için anlamlı başlangıç noktasıdır.
Adım 3: O puan türünün AYT derslerinde ne kadar güçlü olduğunuzu değerlendirin. Güçlü olduğunuz dersler o puan türünün AYT dersleriyse seçim tamamdır. Değilse farklı bir puan türünü değerlendirin ya da bölüm listenizi gözden geçirin.
Bu adımları kendiniz yapmakta güçlük çekiyorsanız koçluk sürecinde birlikte yapıyoruz. Doğru puan türü seçimi yanlış tercihin getirdiği bir yılı kurtarabilir.
Öğretmenlik Bölümlerinde Puan Türü Branşa Göre Değişir
Öğretmenlik, puan türü karışıklığının en çok yaşandığı alan. Genel kural şu: **branşın
kendi alanı hangi puan türündeyse, o branşın öğretmenliği de genelde aynı türdedir.**
Matematik Öğretmenliği SAY, Türkçe Öğretmenliği SÖZ, İngilizce Öğretmenliği DİL.
Ama iki önemli istisna var ve tam da bu ikisi en çok karıştırılıyor:
Sınıf ve Okul Öncesi öğretmenlikleri isim olarak birbirine yakın durduğu için aynı puan
türünde sanılıyor; oysa farklı türlerdeler. Hedefin bu iki bölümden biriyse, karıştırmak
bir yıllık yanlış hazırlık demek.
Ayrıca öğretmenlik programlarının tamamında başarı sırası şartı var: ilgili puan
türünde en düşük 300.000'inci sırada olmak gerekiyor.
Başarı Sırası Şartı Olan Bölümler
Bu, bölüm seçerken puan türünden bile önce bakılması gereken şey. Bazı bölümlerde puanın
yetmesi yetmiyor; belirlenen sırayı da tutturman gerekiyor. Şartı karşılamayan aday,
kontenjan boş kalsa bile yerleştirilemiyor.
Şart vakıf üniversitelerinde de geçerli; vakıf üniversiteleri senato kararıyla daha üst bir
sıra bile belirleyebiliyor. Sınırlar her yıl güncellenebildiği için tercih döneminde ÖSYM
kılavuzundaki Tablo 1B'den doğrulamak gerekiyor.
Aynı Bölüm, Farklı Üniversite, Farklı Puan Türü
Yazının başındaki listeler genel eğilimi gösteriyor ama tek tek programlarda istisna
çıkabiliyor. Aynı adı taşıyan bir bölüm bir üniversitede EA, başka birinde SAY kontenjanı
açabiliyor.
Bunu kontrol etmenin iki yolu var ve ikisi de ücretsiz:
- 1ÖSYM tercih kılavuzu — programın karşısında puan türü yazılı
- 2YÖK Atlas — bölüm adını aratıp programları puan türüyle birlikte görebilirsin
Kural şu: listeye yazmadan önce o programın puan türünü kendi gözünle doğrula. Bu
kontrol program başına yarım dakika sürüyor ve yanlış tercihin maliyeti bir yıl.
YÖK Atlas'ı nasıl kullanacağını YÖK Atlas Nasıl Kullanılır?
yazısında adım adım anlattık.
En Çok Karıştırılan Beş Eşleşme
Bölüm Listesi Kurarken Sık Yapılan Üç Hata
Tek bölüme kilitlenmek. "Ben tıp okuyacağım" diye başlayıp başka hiçbir seçenek
düşünmemek, sıralama tutmadığında elde hiçbir plan bırakmıyor. Beş-on bölümlük bir liste,
puan türü kararını da sağlamlaştırıyor.
Bölümü adına göre seçmek. "Uluslararası İlişkiler" kulağa iyi geliyor diye seçilen bir
bölüm, ders içeriği görülmeden tercih edilmiş oluyor. Bölümün müfredatına ve mezunlarının
nereye gittiğine bakmak, isminden çok daha bilgilendirici.
Puan türünü aile algısına göre belirlemek. "Bizim çocuk sayısalcı" cümlesi çoğu zaman
bir ölçüme değil alışkanlığa dayanıyor. Karar, son üç denemenin test bazlı dağılımına
bakılarak verilmeli.
Bölüm ve üniversite seçiminde nelere bakılacağını
Hedef Üniversite ve Bölüm Seçimi yazısında topladık.
İlgili yazılar:
Puan Türlerinin Tamamı Bir Arada
Bu yazı, YKS puan türü seçimi rehberimizin bir parçası. SAY, EA, SÖZ ve DİL'in tamamını, hangi bölümün hangi türe baktığını tek sayfada görmek için: YKS puan türleri ve seçimi rehberi.