Kısa cevap: AYT hem sayısaldır hem sözel — hangisi olduğunu seçtiğiniz puan türü belirler. TYT'nin aksine AYT'de herkes aynı soruları çözmez; puan türünüzün içerdiği testlere girersiniz.
"SAY'da Türkçe var mı?" AYT'de yok. Ama bir gün önce yapılan TYT'de 40 Türkçe sorusu herkese sorulur ve TYT netleri SAY puanına da girer. Aşağıda her puan türünün AYT'de tam olarak hangi derslerden sorumlu olduğunu ayrıntısıyla anlatıyoruz.
AYT Nedir?
AYT (Alan Yeterlilik Testi), YKS'nin ikinci oturumudur. TYT'nin aksine, AYT'de herkes aynı soruları çözmez. Hangi puan türüne hazırlanıyorsanız, o puan türünün içerdiği derslerin sorularını çözersiniz.
Buradaki kilit kavram puan türüdür. AYT dört puan türüne göre şekillenir: SAY (Sayısal), EA (Eşit Ağırlık), SÖZ (Sözel) ve DİL (Yabancı Dil).
AYT Sayısal (SAY): Hangi Dersler?
SAY puan türüne hazırlanan bir öğrenci AYT'de şu derslere girer:
Matematik (40 soru): AYT'nin hem SAY hem EA puan türünde en ağır dersi. Testin yaklaşık 30 sorusu matematik, 10 sorusu geometri konularından gelir. Cebir, sayılar teorisi, analitik geometri, türev, integral konularını kapsar.
Fizik (14 soru): Mekanik, elektrik, manyetizma, dalgalar. SAY'ın belirleyici derslerinden biri.
Kimya (13 soru): Kimyasal bağlar, tepkimeler, asit-baz, organik kimya.
Biyoloji (13 soru): Hücre, genetik, ekosistem, fizyoloji.
Toplamda AYT SAY bölümünde 80 soru çözülür.
AYT Sayısalda Türkçe Var mı?
Hayır. AYT Sayısal (SAY) bölümünde Türkçe veya Edebiyat sorusu yoktur. Bu dersler SAY puanına katkı sağlamaz.
Ancak şunu karıştırmamak gerekir: TYT'de (bir gün önce, cumartesi yapılan ilk oturum) herkes Türkçe sorularına girer. AYT SAY bölümünde ise Edebiyat, Tarih, Felsefe gibi sözel dersler yer almaz.
Kısaca: TYT'de Türkçe var, AYT SAY'da Türkçe yok.
AYT EA (Eşit Ağırlık): Hangi Dersler?
EA puan türünde AYT şu derslerden oluşur:
Matematik (40 soru): SAY ile tamamen aynı matematik soruları. AYT Matematik hem SAY hem EA için kritiktir ve puanı en çok belirleyen derstir.
Türk Dili ve Edebiyatı - Sosyal Bilimler-1 (40 soru): Bu bölüm Edebiyat (24 soru), Tarih-1 yani SOS 1 (10 soru) ve Coğrafya-1 yani SOS 1 (6 soru) derslerinden oluşur.
EA öğrencisi AYT'de Fizik, Kimya, Biyoloji sorularını çözmez. Bu dersler EA puanına katkı sağlamaz.
AYT SÖZ (Sözel): Hangi Dersler?
SÖZ puan türünde AYT şu derslerden oluşur:
Türk Dili ve Edebiyatı - Sosyal Bilimler-1 (40 soru): EA ile aynı bölüm: Edebiyat, Tarih-1, Coğrafya-1.
Sosyal Bilimler-2 yani SOS 2 (40 soru): Tarih-2 (11 soru), Coğrafya-2 (11 soru), Felsefe (12 soru), Din Kültürü (6 soru).
SÖZ öğrencisi AYT'de Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji sorularını çözmez.
AYT DİL (Yabancı Dil): Hangi Dersler?
DİL puan türünde ise AYT yerine ayrı bir oturum olan YDT (Yabancı Dil Testi) çözülür; seçilen yabancı dilden 80 soru sorulur.
Özetle: AYT Sayısal mı Sözel mi?
AYT tek başına ne tamamen sayısal ne tamamen sözeldir. Puan türüne göre şekillenir:
SAY: Sayısal ağırlıklı (Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji). Türkçe ve Edebiyat yok.
EA: Karma yapı. Hem Matematik hem Edebiyat ve Sosyal Bilimler içerir. Fizik ve Kimya yok.
SÖZ: Sözel ağırlıklı. Edebiyat, Tarih, Coğrafya, Felsefe, Din. Matematik, Fizik, Kimya yok.
Hangi puan türünü seçtiğiniz, AYT'de hangi dersleri çalışacağınızı doğrudan belirler. Bu yüzden puan türü seçimi YKS hazırlığının en kritik adımıdır.
Puan Türünüzü Nasıl Seçersiniz?
Fizik ve Kimya güçlüyse SAY. Matematik güçlü ama Fizik-Kimya zayıfsa EA. Sözel dersler baskınsa SÖZ.
Bu analiz kağıt üzerinde yapılınca çoğu zaman eksik kalır. Bir de şu gerçek var: Öğrencilerin önemli bir kısmı sınav sonuçlarına değil, "zaten hep sayısalcıyım" veya "biz sözelciyiz" gibi aile algısına göre puan türü seçiyor. Bu da yanlış puan türünde yıllarca vakit kaybetmek anlamına gelebiliyor.
Koçluk sürecinde puan türü seçimini somut test ve değerlendirme verileriyle birlikte yapıyoruz. Bu adımın doğru atılması, geriye kalan tüm hazırlık sürecini daha verimli kılıyor.
AYT Puanı Nasıl Hesaplanır?
Net hesabı TYT ile aynı: Net = Doğru − Yanlış ÷ 4.
AYT puanı tek başına kullanılmıyor; yerleştirme puanının en ağır bileşeni:
Yerleştirme puanı = TYT puanı × 0,4 + AYT puanı × 0,6 + OBP × 0,12
OBP, lise diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunuyor ve katkısı 60 puana kadar
çıkabiliyor. Bir önceki yıl bir programa yerleşmiş adaylarda bu katsayı 0,06'ya düşüyor —
yani istemediğin bir bölüme yerleşip kayıt yaptırmak, gelecek yılın puanını da etkiliyor.
AYT'de Süre TYT'den Çok Daha Rahat
Bu, çoğu öğrencinin fark etmediği bir avantaj.
AYT'de soru başına düşen süre, TYT'nin iki katı. Sebebi açık: AYT soruları daha uzun
işlem ve daha derin düşünme istiyor. Ama pratikte şu oluyor — TYT temposuna alışmış
öğrenci AYT'de de aceleyle çözüyor ve yapabileceği soruları kaçırıyor.
AYT'de doğru yaklaşım şu: bir soruya 3 dakika ayırmak burada lüks değil, normal. Asıl
kayıp, çözebileceğin bir soruyu erken bırakmaktan geliyor.
AYT'de Başarı Sırası Şartı
Bazı bölümlerde puanın yetmesi yetmiyor; belirlenen başarı sırası şartını da karşılaman
gerekiyor. Şartı karşılamayan aday, kontenjan boş kalsa bile yerleştirilemiyor.
Şart vakıf üniversitelerinde de geçerli; hatta vakıf üniversiteleri senato kararıyla daha
üst bir sıra belirleyebiliyor. Sınırlar her yıl güncellenebildiği için tercih döneminde
ÖSYM kılavuzundaki Tablo 1B'den doğrulamak gerekiyor.
Hangi Puan Türü Nereye Götürür?
Bölüm bazında ayrıntı için Hangi Bölüm İçin Hangi Puan Türü?
yazısına bakabilirsin.
AYT'ye Hazırlıkta Sık Yapılan Üç Hata
AYT'yi TYT bittikten sonra başlanacak bir iş sanmak. İki oturum aynı hafta sonu, ardışık iki günde
yapılıyor (TYT cumartesi, AYT pazar); AYT'yi son aya bırakmak, katsayısı 0,6 olan bileşeni yarım hazırlıkla
karşılamak demek.
Puan türünü geç netleştirmek. AYT'nin tamamı puan türüne bağlı. Karar verilmeden
yapılan hazırlık, hem fene hem edebiyata dağılıp hiçbirinde derinleşememekle sonuçlanıyor.
Alan dersinde konuyu bitirip soru çözmemek. AYT soruları konu bilgisini doğrudan
sormuyor; birleştirmeyi istiyor. Konu bitmiş olması, o konudan soru çözülebileceği
anlamına gelmiyor.
AYT Denemesi Nasıl Değerlendirilmeli?
AYT denemesinde bakılması gereken şey toplam net değil, testlerin kendi içindeki dağılımı.
Sebebi şu: adayların çoğunun yüksek net yaptığı bir testte kazanılan net seni kalabalıktan
ayırmıyor; çoğunun zorlandığı bir testte kazanılan net belirgin biçimde yukarı taşıyor.
Yani **zayıf olduğun testteki ilk netler, güçlü olduğun testteki son netlerden daha
değerli.**
Bir de süre analizi var: hangi teste kaç dakika harcadığını not etmeden yapılan deneme
değerlendirmesi eksik kalıyor. Çoğu öğrenci matematiğe fazla, fene az zaman ayırdığını
ancak ölçtüğünde fark ediyor.
Deneme sonuçlarını nasıl okuyacağını Deneme Sınavı Analizi
yazısında adım adım anlattık.
İlgili yazılar:
Puan Türlerinin Tamamı Bir Arada
Bu yazı, YKS puan türü seçimi rehberimizin bir parçası. SAY, EA, SÖZ ve DİL'in tamamını, hangi bölümün hangi türe baktığını tek sayfada görmek için: YKS puan türleri ve seçimi rehberi.