Kısa cevap: Bir öğrenci koçuyla anlaşmadan önce yedi şeyi sorun: görüşmeleri kim yapacak ve süreç boyunca aynı kişi mi kalacak, koçun mesleği ne, bir koç kaç öğrenciye bakıyor, veliye ne gidiyor ve raporu kim yazıyor, günlük çalışma neyle takip ediliyor, deneme düşünce plan nasıl değişiyor, ücret neye göre belirleniyor ve neler dahil. Bu soruların net cevabı yoksa, ne kadar güzel anlatılırsa anlatılsın bir eksik var demektir.
Koçluk görüşmelerinde velilerin en çok sorduğu şey "Ne kadar?" oluyor. Anlaşılır bir soru ama koçluğun iyi mi kötü mü olduğunu söylemez. Aşağıdaki yedi soru, hangi kurumla ya da hangi koçla görüşürseniz görüşün aynı işi görür. Her sorunun yanına iyi bir cevabın neye benzediğini de yazdım.
1. Görüşmeleri kim yapacak? Süreç boyunca aynı kişi mi kalacak?
İlk görüşmeyi yapan kişiyle çocuğunuzla her hafta çalışacak kişi aynı olmayabilir. Büyük yapılarda tanışma görüşmesini bir danışman yapar, sonra öğrenci bir koça atanır, dönem içinde koç değişebilir.
Koç değiştiğinde öğrenci baştan anlatmak zorunda kalır: hangi derste neden takıldığını, hangi saatlerde verimli olduğunu, sınav kaygısının ne zaman tavan yaptığını. Bu bilgiler aylar içinde birikir ve devredilmesi zordur.
İyi cevap: "Görüşmeleri ben yapacağım, süreç boyunca muhatabınız ben olacağım." Değişebiliyorsa bunun hangi durumda olacağı açıkça söylenmeli.
2. Koçun mesleği ne?
"Koç" unvanı tek başına bir meslek tanımı değil. Karşınızdaki kişi öğretmen, psikolojik danışman, eski bir derece öğrencisi ya da kısa bir sertifika programını bitirmiş biri olabilir. Hepsinin güçlü yanı farklıdır.
Sorun şunu: "Çocuğum sınav kaygısı yaşarsa ya da motivasyonu tamamen düşerse ne yapıyorsunuz?" Cevap yalnızca "Program yaparız" ise, işin duygusal tarafı boşta kalıyor demektir. Kaygı ve motivasyon, netlerin önüne en sık geçen iki şeydir.
İyi cevap: Mesleğini ve hangi durumda neyi yapamayacağını açıkça söyleyen bir koç. Örneğin tanı ve tedavi gerektiren bir durumda bir psikolojik danışmanın ya da doktorun devreye girmesi gerektiğini bilen biri.
3. Bir koç kaç öğrenciye bakıyor?
En az sorulan ama en çok şey anlatan soru budur. Basit bir hesap yapalım: haftada bir, 40 dakikalık görüşmeyle 100 öğrenciye bakan bir koç, yalnızca görüşmelere haftada 60 saatten fazla ayırır. Program hazırlamak, denemeleri incelemek ve veliyle konuşmak buna dahil değil.
Sayı büyüdükçe ilk kısılan şey takip olur: görüşmeler kısalır, program şablona döner, rapor otomatikleşir.
İyi cevap: Net bir sayı ve o sayının gerekçesi. "Sınırsız" ya da "ihtiyaca göre ekip büyüyor" cevabı, çocuğunuza ayrılacak zamanın belirsiz olduğu anlamına gelir.
4. Veliye ne gidiyor? Raporu kim yazıyor?
Bugün birçok yapı veliye bir panel ya da otomatik bir özet veriyor: çalışma saatleri, çözülen soru sayısı, deneme netleri. Bunlar faydalı ama çoğu zaman sadece "ne oldu" sorusunu cevaplıyor.
Velinin asıl merak ettiği "neden oldu ve şimdi ne yapacağız" sorusudur. Bunu ancak çocuğunuzla o hafta görüşen kişi yazabilir.
İyi cevap: "Rakamlar sistemden derleniyor, yorumu çocuğunuzla görüşen kişi olarak ben yazıyorum." Raporun ne sıklıkla geldiğini ve içinde neler olduğunu bir örnek üzerinden göstermesini isteyin.
5. Günlük çalışma neyle takip ediliyor?
"Bugün 6 saat çalıştım" cümlesi her şeyi söyleyebilir de, hiçbir şeyi söylemeyebilir de. Öğrencinin beyanıyla yürüyen takip, ilk zor haftada çöker.
Sorun: "Çocuğumun gerçekten çalıştığını nereden bileceğiz?" Kanıt; çözülen soruların fotoğrafı, işaretlenen görevler, süre kaydı gibi bir şey olabilir. Önemli olan, beyanın tek başına yeterli sayılmaması.
İyi cevap: Takibin nasıl yapıldığını adım adım anlatabilen ve "Bir gün boş geçerse ne oluyor?" sorusuna somut cevap veren bir sistem.
6. Deneme düşünce ne oluyor?
Her öğrencinin netleri bir noktada düşer. O hafta ne olduğu, koçluğun kalitesini en iyi gösteren andır.
Kötü cevap genel bir motivasyon konuşmasıdır. İyi cevap ise deneme analizidir: hangi derste kaç net gitti, yanlışlar bilgi eksiği mi, dikkat hatası mı, süre yetmemesi mi? Ardından gelen haftanın programı bu analize göre değişmelidir.
İyi cevap: "Denemeyi birlikte ders ders inceliyoruz, sonraki haftanın planını ona göre değiştiriyoruz" ve bunu bir örnekle anlatabilmek.
7. Ücret neye göre belirleniyor, neler dahil?
Rakam tek başına karşılaştırma yapmaya yetmez. Aynı rakama haftada bir görüşme de alabilirsiniz, ayda iki görüşme de. Bu yüzden şunları sorun:
- Haftada kaç görüşme var ve her görüşme ne kadar sürüyor?
- Veliyle görüşmeler dahil mi?
- Program, deneme analizi ve rapor ayrıca mı ücretlendiriliyor?
- Süreç dönemlik mi, yıllık mı? Bırakmak isterseniz koşul ne?
- İlk görüşme ücretsiz mi?
İyi cevap: Bu soruların hepsine yazılı ve açık cevap. Karşılaştırmayı rakamla değil, "bu rakama ne alıyorum" sorusuyla yapın.
Uzak durulması gereken vaatler
- "Derece garantisi" ya da "şu kadar puan garantisi". Hiçbir koç sınav sonucunu garanti edemez. Garanti veren, ya ne vaat ettiğini bilmiyor ya da sizin bilmediğinizi düşünüyor.
- "Son 3 kontenjan kaldı" gibi geri sayımlar. Gerçek bir kontenjan sınırı, çalışma biçiminin açıklamasıdır. Acele ettirmek için kullanılmaz.
- Ne yaptığını anlatmadan sadece başarı hikâyesi anlatmak. Başka öğrencilerin sonucu, çocuğunuzla nasıl çalışılacağını söylemez.
Bu soruları ben nasıl cevaplıyorum?
Adil olmak için kendi cevaplarımı da yazayım. Görüşmeleri ve haftalık raporu ben yapıyorum; süreç boyunca muhatabınız aynı kişi. Mesleğim psikolojik danışmanlık. En fazla 30 öğrenciyle çalışıyorum; kontenjan dolunca bekleme listesi oluşturuyorum. Haftalık raporda rakamlar sistemden derleniyor, yorumu ben yazıyorum. Ücreti görüşme sıklığı ve sürecin uzunluğu belirliyor; ilk görüşme ücretsiz.
Bu yedi soruyu bana da sorabilirsiniz. Nasıl çalıştığımı YKS koçluğu ve LGS koçluğu sayfalarında anlattım; ücretsiz ilk görüşme için WhatsApp'tan yazmanız yeterli.