SAY (Sayısal) puan türü, AYT'de Matematik ve Fen Bilimleri testlerinin belirleyici olduğu puan türüdür. Tıp, diş hekimliği, eczacılık, mühendislik ve mimarlık gibi bölümler bu puan türüyle öğrenci alır.
Başlamadan en çok karıştırılan noktayı netleştirelim: TYT'de sayısal-sözel ayrımı yoktur. TYT herkes için ortaktır; sayısalcı da sözelci de aynı soruları çözer. Alan ayrımı ikinci oturumda, AYT'de başlar.
SAY Öğrencisi Hangi Testlerden Sorumlu?
TYT'nin tamamı ortak olduğu için SAY öğrencisi de Türkçe, Sosyal ve Fen dahil her alandan sorumludur. AYT'de ise yalnızca iki teste girer.
AYT Fen Bilimleri kendi içinde şöyle dağılıyor: Fizik 14, Kimya 13, Biyoloji 13 soru. AYT Matematik'in yaklaşık 10 sorusu geometri konularından geliyor — bu, matematik çalışırken geometriyi ayrı bir başlık olarak ele almayı gerektiriyor.
AYT'deki Edebiyat, Tarih, Coğrafya ve Felsefe testleri SAY puanına katkı sağlamaz. SAY öğrencisi bu testlere girmez.
SAY Puanı Nasıl Hesaplanır?
Yerleştirme puanı üç parçadan oluşuyor:
Yerleştirme puanı = TYT puanı × 0,4 + AYT puanı × 0,6 + OBP × 0,12
Bu formülün pratikte anlattığı üç şey var.
Birincisi: AYT ağırlığı daha yüksek ama TYT vazgeçilmez. AYT'nin katsayısı 0,6, TYT'nin 0,4. Ama TYT'de yapılan bir net kaybının yerini AYT'de doldurmak kolay değil, çünkü TYT soruları daha kolay ve herkes yüksek net yapıyor. TYT'deki her net, sıralamada AYT'dekinden daha rekabetçi bir alanda kazanılıyor.
İkincisi: yanlışlar götürüyor. Net hesabı doğru sayısından yanlışın dörtte biri çıkarılarak yapılıyor: Net = Doğru − Yanlış ÷ 4. Dört yanlış bir doğruyu siliyor. Emin olmadığın soruda işaretleme kararı, bu oranla verilmeli.
Üçüncüsü: diploma notu sandığından önemli. OBP, lise diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunuyor ve yerleştirme puanına 0,12 katsayısıyla giriyor. Katkısı 60 puana kadar çıkabiliyor — bu, birkaç net karşılığı bir fark demek. Ayrıca bir önceki yıl bir programa yerleşmiş adaylarda bu katsayı 0,06'ya düşüyor; yani yerleşip kayıt yaptırmak, gelecek yılın puanını da etkiliyor.
SAY ile Hangi Bölümlere Gidilir?
SAY puanıyla başvurulabilecek bölümler üç ana grupta toplanıyor.
Sağlık bilimleri: Tıp, diş hekimliği, eczacılık, veterinerlik, beslenme ve diyetetik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, hemşirelik, odyoloji, dil ve konuşma terapisi.
Mühendislik ve mimarlık: Tüm mühendislik dalları, mimarlık, şehir ve bölge planlama, iç mimarlık, endüstriyel tasarım.
Temel bilimler ve teknoloji: Matematik, fizik, kimya, biyoloji, moleküler biyoloji ve genetik, istatistik, yazılım ve yapay zeka programları.
Hangi bölümün hangi puan türüyle öğrenci aldığını Hangi Bölüm İçin Hangi Puan Türü? yazısında topladık.
Başarı Sırası Şartı: Puanın Yetmesi Yetmiyor
Bu, SAY hedefleyen öğrencilerin en geç öğrendiği kural ve tercih listesini doğrudan etkiliyor.
Bazı bölümlerde yalnızca puanın yeterli olması yetmiyor; adayın belirlenen başarı sırası şartını da karşılaması gerekiyor. Şartı karşılamayan aday, o bölümü listesine yazsa ve kontenjan boş kalsa bile yerleştirilemiyor.
2026 için açıklanan sınırlar şöyle:
İki nokta önemli. Birincisi, bu şart vakıf üniversitelerinde de geçerli; hatta vakıf üniversiteleri senato kararıyla daha üst bir sıra belirleyebiliyor. İkincisi, sınırlar her yıl güncellenebiliyor — tercih döneminde ÖSYM kılavuzundaki Tablo 1B'den doğrulamak gerekiyor.
SAY mı, EA mı?
Bu karar, çalışma planının tamamını belirlediği için mümkün olan en erken verilmeli. Karar iki soruya dayanıyor.
Birinci soru: Fizik ve Kimya'da ne durumdasın?
Matematik hem SAY hem EA'da var; ayrımı yapan asıl şey Fen Bilimleri. Fizik ve Kimya'da sistematik olarak zorlanıyorsan, SAY'da bu iki test sıralamanı aşağı çekiyor.
İkinci soru: Hedef bölümün hangi türde?
Puan türü hedef bölümden geriye doğru belirlenir. Tıp hedefliyorsan SAY zaten tek yol. Ama hedefin belirsizse, bölüm yelpazesi geniş olan tür daha güvenli.
Puan türleri arasındaki farkın tamamını YKS Puan Türleri: SAY, EA, SÖZ, DİL yazısında ele aldık. EA'nın ayrıntısı için EA Puan Türü Nedir? yazısına bakabilirsin.
SAY'da Ders Öncelikleri
Dört testin hepsi eşit değer taşımıyor. Öncelik sırası şöyle kurulmalı:
- 1AYT Matematik — En yüksek soru sayısı, en belirleyici test. Geometriyi ayrı bir başlık olarak planla.
- 2TYT Matematik ve Türkçe — Katsayısı düşük görünse de burada kaybedilen net pahalıya geliyor.
- 3Fizik — Fen'in en çok soru gelen ve en çok ayrıştıran dersi.
- 4Kimya — Konu bazlı çalışmaya en uygun ders; düzenli tekrar hızlı net getiriyor.
- 5Biyoloji — Diğer fen derslerine göre daha ezber ağırlıklı. Doğru stratejiyle en hızlı net artışının alınabildiği yer genelde burasıdır.
Biyoloji'nin son sırada olması önemsiz olduğu anlamına gelmiyor; tam tersine, kısa sürede kazanılabilecek net orada olduğu için sınava yakın dönemde değerli hale geliyor.
SAY'da Sık Yapılan Üç Hata
TYT'yi hafife almak. "AYT'nin katsayısı yüksek, TYT'yi idare ederim" düşüncesi yaygın ve pahalı. TYT'de herkes yüksek net yaptığı için oradaki her yanlış, sıralamada büyük fark yaratıyor.
Biyolojiyi tamamen bırakmak. SAY öğrencileri arasında biyolojiyi feda etme eğilimi var. 13 soru, tıp hedefleyen bir öğrenci için bırakılabilecek bir sayı değil.
Puan türünü geç netleştirmek. Kararsız geçen her ay, dört testin hepsine dağınık çalışmak demek. Erken verilmiş net bir karar, geç verilmiş doğru bir karardan daha değerli.
Her Net Aynı Değeri Taşımıyor
SAY hedefleyen öğrencilerin en çok şaşırdığı şey şu: iki farklı derste kazanılan bir net, sıralamaya aynı etkiyi yapmıyor.
Sebebi rekabetin dağılımı. Bir testte adayların çoğu yüksek net yapıyorsa, oradaki bir net seni kalabalığın içinden çekip çıkarmıyor — herkes zaten yapıyor. Ama adayların çoğunun zorlandığı bir testte kazanılan net, seni belirgin biçimde yukarı taşıyor.
Pratik sonucu şu: zayıf olduğun testteki ilk netler, güçlü olduğun testteki son netlerden daha değerli. Zaten 35 net yaptığın bir dersi 37'ye çıkarmak için harcanan zaman, 12 net yaptığın dersi 18'e çıkarmak için harcansa sıralamada çok daha fazla kazandırıyor.
Bu yüzden deneme analizinde bakılması gereken şey toplam net değil, testlerin kendi içindeki dağılımı. Hangi testte tavana yaklaştın, hangisinde geniş bir boşluk duruyor — plan buna göre kurulmalı.
Deneme sonuçlarını nasıl okuyacağını Deneme Sınavı Analizi yazısında adım adım anlattık.
SAY Öğrencisi Haftasını Nasıl Bölmeli?
Tek bir doğru program yok, ama işe yarayan bir denge var.
Matematik her gün olmalı. Diğer derslerden farklı olarak matematik, ara verildiğinde en hızlı körelen ders. Günde bir saat matematik, haftada beş saatlik tek bir bloktan daha verimli.
Fizik ve Kimya haftada en az üç gün, konu anlatımı ve soru çözümü birlikte. Bu iki derste sadece soru çözmek işe yaramıyor; konu eksiği varsa soru çözümü onu göstermiyor, sadece yanlışı tekrarlatıyor.
Biyoloji haftada iki gün yeterli olabiliyor ama düzenli tekrar şart — ezber ağırlıklı olduğu için aralıklı tekrar burada en çok işe yarayan yöntem.
TYT için ayrı zaman ayırmak yerine, haftada bir TYT denemesi çözüp yanlışları o hafta içinde kapatmak çoğu öğrenci için yeterli oluyor. TYT ayrı bir müfredat değil; AYT çalışması TYT'yi zaten besliyor.
Kararı Yalnız Vermek Zorunda Değilsin
Puan türü kararı, kâğıt üstünde basit görünüyor: güçlü olduğun alanı seç. Pratikte öyle çıkmıyor.
En sık karşılaştığımız durum şu: öğrencinin güçlü olduğu alan ile hedeflediği bölüm farklı türlere işaret ediyor. Fizik-Kimya'da zorlanan ama tıp isteyen bir öğrenci, ya hedefini ya da yolunu değiştirmek zorunda kalıyor. Bu, tek başına verilecek bir karar değil.
İkinci sık durum: karar ailenin beklentisiyle öğrencinin eğilimi arasında sıkışıyor. Böyle verilen puan türü kararları genelde kasım-aralıkta çatlak veriyor, çünkü öğrenci sevmediği bir alanda dokuz ay çalışamıyor.
Karar verirken bakılması gereken üç şey var: son üç denemenin test bazlı dağılımı, öğrencinin hangi derste zorlandığında pes ettiği, ve hedef bölümün gerçek başarı sırası şartı. Üçü bir araya geldiğinde tablo genelde netleşiyor.
Puan türü kararını Adana'da birlikte değerlendirmek istersen ücretsiz ön görüşme talep edebilirsin. Son denemelerinin test bazlı dağılımına ve hedef bölümüne göre birlikte bakalım.