Tercih listesi hazırlamak, pek çok öğrencinin düşündüğünden çok daha stratejik bir iştir. Yanlış sıralama, aynı puanla çok daha iyi bir bölüme girebilecek bir öğrenciyi ikinci ya da üçüncü tercihine düşürebilir. Bu yazıda tercih listesini bilinçli kurmanın temel ilkelerini paylaşıyoruz.
Tercih Listesini Neden Doğru Sıralamak Önemlidir?
ÖSYM yerleştirmesi yukarıdan aşağıya çalışır: listenizin en üstünden başlar ve ilk yerleşebileceğiniz bölüme sizi atar. Bu bölümden sonrasına bakılmaz. Yani üstte güvenli bir tercih varsa, altında daha iyi bir bölüm olsa bile ona bakılmaz.
Bu yüzden listenin sırası puan kadar önemlidir.
Güvenli — Hedef — Riskli Dengesi
Tercih listesi üç katmandan oluşmalıdır:
Riskli tercihler (listenin üstü): Sıralamanızın biraz üzerinde, zorlanarak girebileceğiniz bölümler. Bu bölümlere yerleşme ihtimaliniz düşük ama sıfır değil. "Hayal" tercihiniz burada yer alır.
Hedef tercihler (listenin ortası): Sıralamanıza yakın, geçmiş yıl verilerine göre girebilir durumda olduğunuz bölümler. Listenin ağırlığı burada olmalıdır.
Güvenli tercihler (listenin altı): Sıralamanızın belirgin biçimde altında kalan, rahatlıkla girebileceğiniz bölümler. Hiçbir üst tercih tutmasa da makul bir yere yerleşmenizi sağlar.
Sık Yapılan Hatalar
Hata 1 — Listeyi doldurmamak: Tercih listesini az tercihle bırakmak, yerleşememe riskini artırır. Listeyi mümkün olduğunca doldurun; güvenli seçenekleri listenin altına eklemekten çekinmeyin.
Hata 2 — Tüm tercihleri aynı zorluk düzeyinde yapmak: Hem çok riskli hem de çok güvenli olmayan "orta" tercihlerin yoğunluğu dengeli bir listeyi bozar. Kasıtlı olarak riskli — hedef — güvenli katmanlarını ayırın.
Hata 3 — Şehri göz ardı etmek: Üniversite şehri, 4 yıllık yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Eşit puanlı iki bölüm arasında tercih yaparken şehir faktörünü hesaba katın.
Hata 4 — Bölüm adına bakıp içeriğini incelememek: "Yönetim Bilişim Sistemleri" ve "Bilgisayar Mühendisliği" çok farklı programlardır. Her bölümü girip müfredatına ve mezun profiline bakın.
Hata 5 — Vakıf burslu kontenjanı atlamak: Burslu kontenjanlar ayrı tercih gerektirir ve çoğu zaman gözden kaçar. %100 burslu vakıf üniversitesi, devlet üniversitesine alternatif olabilir.
Kaç Tercih Yapılmalı?
Tercih hakkınızın tamamını kullanın. Listenizin altındaki güvenli tercihler "en kötü senaryo" güvencenizdir. Hiç tercih yapmamak ya da az tercih yapmak o güvenceyi ortadan kaldırır.
Tercih Döneminde Zaman Yönetimi
Tercih süresi genellikle 7-10 gündür. İlk 2-3 günü araştırmaya ayırın; son 2-3 günü listeyi kesinleştirip sisteme girmeye. Son güne bırakmayın — sistem yoğunluğu ve teknik sorunlar riske girer. Tercih aracı kullanımı için Tercih Robotu Nasıl Kullanılır? yazısına, taban puan ve kontenjan kavramları için Taban Puan ve Kontenjan Nedir? yazısına bakabilirsiniz.
Tercih döneminde bir koç veya rehber eşliğinde karar vermek, özellikle birden fazla puan türünde iyi sonuç olan öğrenciler için büyük fark yaratır. Adana'da ücretsiz tercih görüşmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
2026 Tercih Takvimi ve Tercih Hakkı
Somut rakamlarla başlayalım:
24 tercih hakkının tamamını kullanmak, listenin altına güvenli seçenekler koymanın maliyeti
sıfır olduğu için neredeyse her zaman doğru. Boş bırakılan her tercih, yerleşememe riskini
biraz daha artırıyor.
24 Tercih Nasıl Dağıtılır?
Katmanların soyut tarifi yerine somut bir dağılım:
Bu dağılım mutlak değil. Yerleşmek her şeyden önemliyse garanti tarafı kalınlaşır; bir yıl
daha beklemeyi göze alabiliyorsan hayal tarafı kalınlaşabilir. Ama **garanti katmanı hiçbir
zaman boş bırakılmamalı** — o katman "en kötü senaryo" sigortası.
Sıralama Nasıl Karşılaştırılır? (Eşdeğerlik)
En sık yapılan teknik hata: geçen yılın taban puanına bakıp "benim puanım daha yüksek,
girerim" demek. Puan her yıl sınavın zorluğuna göre kayıyor; 2025'te 450 olan bir puan,
2026'da farklı bir sıralamaya karşılık gelebiliyor.
Doğru yöntem sıralama eşdeğerliği:
- 1Kendi başarı sıralamanı al
- 2Hedef bölümün geçen yılki taban sıralamasını bul (taban puanını değil)
- 3İkisini karşılaştır
- 4Kontenjan değiştiyse düzelt: kontenjan arttıysa taban sıralama gevşer, azaldıysa sıkışır
Bu yöntemi Taban Puan mı Başarı Sırası mı yazısında
ayrıntısıyla anlattık.
Sıralaman Sınırdaysa Ne Yapmalı?
Öğrencilerin en çok tıkandığı yer burası: "geçen yılın taban sıralaması 45.000, benimki
46.500 — yazayım mı?"
Cevap: yaz, ama listenin doğru katmanına yaz. Sınırda olan bölüm, hayal katmanının
alt ucuna ya da gerçekçi katmanın üst ucuna girer. Yazmamak, tutma ihtimalini sıfırlıyor;
yanlış katmana yazmak ise altındaki daha iyi seçenekleri gölgeliyor.
Şunu unutma: listenin altına bir tercih eklemenin hiçbir maliyeti yok. Üstteki tercih
tutarsa alttakine zaten bakılmıyor.
Aynı Bölüm, Farklı Üniversite: Sıralama Mantığı
24 tercihin çoğu genellikle aynı bölümün farklı üniversitelerdeki hâli oluyor. Burada
sıralamayı belirleyen üç şey var:
Bunlar kişiden kişiye değiştiği için "şu üniversite şundan iyidir" listesi vermek doğru
olmaz. Kendi ölçütlerini yazıp bölümleri onlara göre puanlamak, sezgiyle sıralamaktan çok
daha isabetli sonuç veriyor.
Vakıf Üniversitesi Tercihi: Dikkat Edilecekler
Burslu kontenjanlar ayrı program kodu taşıyor. "%50 burslu" ve "%100 burslu"
kontenjanları farklı tercihler — biri için yazmak diğerine yerleştirmiyor.
Ayrıca burs oranı yıllık maliyetin tamamını kapsamıyor: barınma, ulaşım, yemek ve varsa
hazırlık yılı ayrı hesaplanmalı. Bu hesabı
Vakıf Üniversitesi Burs ve Gerçek Maliyet
yazısında kalem kalem çıkardık.
Listeyi Kesinleştirmeden Önce Son Kontrol
Tercihi kaydetmeden önce şu sekiz maddeyi tek tek geç:
- 124 tercihin tamamı dolu mu?
- 2Listenin en altında gerçekten garanti bir tercih var mı?
- 3Üstten aşağı sıralama, gerçek isteğine göre mi — yoksa "girebileceğim" sırasına göre mi?
- 4Her bölümün program kodunu iki kez kontrol ettin mi?
- 5Burslu/ücretli kontenjanları karıştırdın mı?
- 6İkinci öğretim (İÖ) programlarını fark ettin mi?
- 7Özel koşullu programlar (başarı sırası şartı, sağlık şartı) listeye uygun mu?
- 8Listeyi kaydettikten sonra ekrandan tekrar açıp kontrol ettin mi?
Dördüncü ve beşinci madde en sık atlanan yerler. Program kodu tek hane yanlış girildiğinde
tamamen başka bir bölüme tercih yapılmış oluyor.
Son Güne Bırakma
Tercih 10 Ağustos 23.59'da kapanıyor ve o gece sistem yoğun oluyor. Listeyi **8 Ağustos'a
kadar** kaydetmek, hem teknik riski hem de acele karar riskini ortadan kaldırıyor.
Kaydettikten sonra fikrin değişirse son ana kadar değiştirebilirsin — kaydetmiş olmak
seni bağlamıyor, korumaya alıyor.