Bir yıl YKS ile bir yükseköğretim programına yerleşen adayın, ertesi yıl girdiği YKS'de OBP katsayısının 0,12 yerine 0,06 olarak uygulanmasıdır. Okul notundan gelen katkı yarıya iner. Halk arasında OBP cezası ya da OBP kırılması deniyor.

Kayıt yaptırmazsam OBP'm kırılır mı?

Evet. ÖSYM kılavuzuna göre kural, kayıt yaptırsın ya da yaptırmasın bir programa yerleştirilen adaylara uygulanır. Ceza kayıttan değil, yerleştirilmiş olmaktan doğar.

Kaydımı sildirirsem OBP'm eski hâline döner mi?

Hayır. Kaydı sildirmek, yerleştirilmiş olduğun gerçeğini değiştirmez. Ertesi yılın YKS'sinde OBP katsayın yine 0,06 olarak uygulanır.

OBP cezası kaç yıl sürer?

Bir yıl. Yalnızca yerleştiğin yılı izleyen ilk YKS'de uygulanır. Ondan sonraki yıl, arada yeniden bir programa yerleşmediysen katsayı tekrar 0,12 olur.

Ek yerleştirmeyle yerleşenlerin de OBP'si kırılır mı?

Evet. Ek yerleştirmeyle bir programa yerleşmek de merkezî yerleştirmeyle aynı sonucu doğurur. Özel yetenekle yerleşmek de kapsama girer.

Diploma notu 85 olan biri OBP cezasıyla kaç puan kaybeder?

OBP'si 425 olur. Normal katsayıyla 425 × 0,12 = 51 puan katkı alır; yarıya inen katsayıyla 425 × 0,06 = 25,5 puan alır. Kayıp 25,5 puandır.

OBP Cezası Nedir? Kayıt Sildirmek Puanı Kurtarır mı?

Kısa cevap: "OBP cezası" denen şey şu: bir yıl YKS ile herhangi bir programa yerleşen aday, ertesi yıl tekrar YKS'ye girerse Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) 0,12 yerine 0,06 ile çarpılır. Yani okul notundan gelen katkı yarıya iner. Kayıt yaptırmamak ya da kaydı sildirmek bunu değiştirmez; ceza kayıttan değil, yerleştirilmiş olmaktan doğar. Ceza kalıcı değildir; yalnızca yerleşmeyi izleyen ilk YKS'de uygulanır.

Bu soruyu her yıl ağustosta, yerleştirme sonuçlarının açıklandığı hafta onlarca kez duyuyorum: "Hocam, kaydımı yaptırmasam OBP'm kırılmaz değil mi?" Kırılır. Aşağıda nedenini, kaç puana mal olduğunu ve kararı nasıl vermen gerektiğini anlatıyorum.

OBP Nedir, Puana Nasıl Eklenir?

OBP, lise diploma notunun 5 ile çarpılmış hâlidir. Diploma notu 50 olan adayın OBP'si 250, 100 olanınki 500'dür. YKS'de yerleştirme puanı hesaplanırken bu OBP bir katsayıyla çarpılıp sınav puanına eklenir.

Durum	Katsayı	OBP'den gelen katkı (en az – en çok)
Normal	0,12	30 – 60 puan
Bir önceki yıl yerleşen	0,06	15 – 30 puan

Kaç Puan Kaybedersin? Örnekle

Diploma notu 85 olan bir öğrenci düşünelim. OBP'si 85 × 5 = 425.

	Hesap	Katkı
Normal katsayı	425 × 0,12	51 puan
Yarıya inmiş katsayı	425 × 0,06	25,5 puan
Kayıp		25,5 puan

25 puan küçük görünebilir. Ama yoğun puan aralıklarında bu fark, başarı sırasında binlerce kişilik bir kaymaya dönüşebiliyor. Kaybı telafi etmek için sınavdan o kadar fazla puan almak gerekiyor.

Kimin OBP'si Yarıya İner?

ÖSYM kılavuzuna göre bir yıl YKS sonucunda bir yükseköğretim programına yerleştirilen adayın OBP katsayısı, bir sonraki yılın YKS'sinde yarıya iner. Bunun için:

Merkezî yerleştirme ile yerleşmek yeter.
Ek yerleştirme ile yerleşmek de aynı sonucu doğurur.
Özel yetenek ya da ÖZYES ile yerleşmek de sayılır.
Kayıt yaptırıp yaptırmaman önemli değil. Kılavuzdaki ifade açık: kayıt yaptırsın ya da yaptırmasın.

Kılavuzda dar kapsamlı istisnalar da yer alıyor; örneğin son sınıftayken yerleşip mezun olamadığı için kayıt yaptıramayan adaylar gibi. Kendi durumunun istisnaya girip girmediğini, sınava gireceğin yılın ÖSYM kılavuzundan kontrol et.

Kayıt Sildirmek Kurtarır mı?

Hayır. En yaygın yanlış bu. Sistem yerleştirildiğin anı esas alıyor; sonradan kaydı sildirmen ya da hiç kaydolmaman geriye dönük bir şey değiştirmiyor.

Bunun pratik sonucu şu: madem OBP her hâlükârda yarıya inecek, kaydını yaptırmanın sana maliyeti çoğu durumda yok. Kayıt yaptırmak tekrar sınava girmene engel değil. Kaydı yaptırmazsan ise hem okulu hem de olası bir öğrenci affı hakkını kaybedebiliyorsun. Bu konuyu istemediğim bölüme yerleştim yazısında ayrıntılı anlattım.

Ceza Kaç Yıl Sürer?

Bir yıl. Yalnızca yerleştiğin yılı izleyen ilk YKS'de uygulanır.

2026'da yerleştiysen: 2027 YKS'de OBP katsayın 0,06.
2028 YKS'ye girersen: 0,12'ye geri döner (2027'de yeniden bir yere yerleşmediysen).

Yani "bir yıl ara verip ondan sonraki yıl girerim" planı OBP'yi tamamen kurtarır. Ama bu planın da bedeli var: bir yıl daha kaybetmek. Bunu sadece OBP için yapmak çoğu öğrenci için doğru hesap değil.

OBP Cezası ile Öğrenci Affı Aynı Şey mi?

Değil, karıştırılıyor. Öğrenci affı, kazanılmış bir kayıt hakkının yeniden kullanılmasıyla ilgili. OBP katsayısı ise YKS puan hesabıyla ilgili. Affın OBP katsayısını değiştirdiğine dair bir düzenleme duyurulmadı. Affın ayrıntısı öğrenci affı yazısında.

Hiç Yerleşmemek İçin Tercih Yapmamak Mantıklı mı?

Bazı öğrenciler, "seneye tekrar gireceğim, OBP'm kırılmasın" diye bu yıl hiç tercih yapmıyor ya da sadece puanının çok üstündeki programları yazıyor. Tercih yapmayan aday yerleşmediği için OBP'si kırılmaz; bu doğru.

Ama bu kararı sadece OBP için vermek riskli. Tercih yapmamak, bu yılki her ihtimali baştan kapatmak demek. Kararın merkezinde OBP değil, şu soru olmalı: bu yıl puanımın açtığı kapılardan biri gerçekten bana uygun mu? Uygunsa yerleş ve oku. Değilse ve bir yılı yeniden hazırlığa ayırmaya gerçekten hazırsan, o zaman OBP hesabı devreye girer.

Yeniden hazırlık kararının nasıl verileceğini yerleşemeyene yol haritası yazısında anlattım.

Son Söz

OBP cezası korkulduğu kadar büyük değil ama hafife alınacak kadar da küçük değil. En önemli bilgi tek cümle: kayıt yaptırmamak seni kurtarmaz. Bunu bilen aile, yerleştirme sonrası ilk haftayı panikle değil, hesapla geçirir.

Yerleştirme sonrası kararı birlikte vermek ya da yeniden hazırlık yılını planlamak istersen YKS koçluğu sayfasında nasıl çalıştığımı anlattım; ücretsiz ön görüşme için WhatsApp'tan yazman yeterli.