LGS'ye hazırlanan 8. sınıf öğrencileri zaman zaman şu soruyu sorar: "Ben sayısal mıyım, sözel mi? LGS'de hangi puan türünden çalışmalıyım?" Yanıt net: LGS'de puan türü seçimi yoktur. Bu yazıda LGS puanlama sistemini sıfırdan açıklıyoruz.
LGS Nedir?
LGS (Liselere Geçiş Sınavı), 8. sınıf öğrencilerinin liseye yerleşmek için girdiği merkezi sınavdır. Her yıl haziran ayında, aynı gün iki oturum hâlinde yapılır: sözel bölüm (50 soru, 75 dakika) ve sayısal bölüm (40 soru, 80 dakika).
LGS'de Puan Türü Var mı?
Hayır. YKS'de (Üniversite Sınavı) öğrenciler SAY, EA veya SÖZ puan türlerinden birine göre hazırlanır ve bu seçim hangi derslerin ağırlıklı sayılacağını belirler. LGS'de böyle bir ayrım yoktur. Tüm öğrenciler aynı 90 soruluk sınava girer; dersler ve soru sayıları herkese eşit uygulanır. Bu yüzden "LGS sayısal mı sözel mi" sorusunun yanıtı şudur: LGS ikisi de değildir, kendi özgün yapısına sahip bir sınavdır.
LGS'de Hangi Dersler Var?
Sınav 6 dersten oluşur ve toplam 90 soru içerir:
- Türkçe — 20 soru
- Matematik — 20 soru
- Fen Bilimleri — 20 soru
- T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük — 10 soru
- Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi — 10 soru
- İngilizce — 10 soru
Türkçe, Matematik ve Fen ağırlıklı yapıyı oluştururken diğer dersler daha az soru sayısıyla yer alır.
LGS Puanı Nasıl Hesaplanır?
Her doğru cevap belirli puan değeri taşır. Türkçe, Matematik ve Fen sorularının puana katkısı daha yüksektir; diğer derslerin katkısı görece düşüktür. Ham puan daha sonra standart bir formülle 100-500 arasında bir LGS puanına dönüştürülür.
Ancak uygulamada öğrencilerin yerleşme şansını belirleyen şey ham puan değil, yüzdelik dilimdir.
Yüzdelik Dilim Nedir? Neden Önemli?
LGS'de liseye yerleşme yüzdelik diliminize göre yapılır. Tüm sınav katılımcıları puana göre sıralanır ve her okul için bir yüzdelik dilim eşiği belirlenir:
- Fen liseleri genellikle en yüksek dilimi (0,1 — 1 arası) ister.
- Anadolu liseleri il ve ilçeye göre farklı dilimlerden öğrenci alır.
- Meslek liseleri ve diğerleri çok daha geniş dilimlerden öğrenci kabul eder.
Yani sınavdan 480 puan almanız değil, o yıl sınavına giren öğrenciler arasında kaçıncı yüzdelik dilimde olduğunuz belirleyicidir.
LGS'de Net Nasıl Hesaplanır?
Bu, LGS'nin YKS'den ayrıldığı ve en çok karıştırılan noktalarından biri.
LGS'de 3 yanlış 1 doğruyu götürür. Net hesabı şöyle:
Net = Doğru − Yanlış ÷ 3
Örnek: Matematikte 15 doğru, 6 yanlış yapan bir öğrencinin neti 15 − (6 ÷ 3) = 13 olur.
YKS'de bu oran farklıdır — orada 4 yanlış 1 doğruyu götürür. LGS'de ceza daha ağır,
dolayısıyla rastgele işaretlemenin maliyeti daha yüksek.
Boş bırakılan sorular puanı etkilemiyor. Yani bilmediğin bir soruda seçenek eleyemiyorsan,
boş bırakmak işaretlemekten daha güvenli.
Katsayılar: Her Net Aynı Puanı Getirmiyor
LGS'nin en stratejik detayı burada ve çoğu öğrenci bilmiyor.
Dersler ağırlıklı puanlanıyor ve katsayılar eşit değil:
Bunun pratik anlamı şu: **Türkçe, Matematik veya Fen'de yapılan 1 net, İnkılap, Din ya da
Yabancı Dil'de yapılan 1 netten yaklaşık dört kat daha fazla puan getiriyor.**
Ağırlıklı standart puanlar toplanarak Toplam Ağırlıklı Standart Puan elde ediliyor ve
sonuç 100 ile 500 arasına ölçekleniyor.
Katsayılar Çalışma Planını Nasıl Değiştirmeli?
Katsayı farkı, "hangi derse ne kadar zaman ayırayım" sorusunun cevabını doğrudan veriyor.
Ama dikkat: bu, düşük katsayılı dersleri bırakmak anlamına gelmiyor. İnkılap, Din ve
Yabancı Dil toplam 30 soru ve bu üçü genelde en kolay net kazanılan dersler. Katsayısı
düşük olsa da 30 sorunun büyük kısmını almak, yüksek katsayılı bir derste zorlanarak
kazanılacak birkaç netten daha kolay geliyor.
Doğru yaklaşım şu:
- 1Türkçe, Matematik ve Fen'e zamanın büyük kısmını ayır — katsayıları dört kat
- 2İnkılap, Din ve Yabancı Dil'i düzenli tekrarla yüksek tut — kolay net, ihmal edilmemeli
- 3Hiçbir dersi tamamen bırakma — 90 sorunun tamamı puana giriyor
Yüzdelik Dilim: Asıl Belirleyici
Puanın kaç olduğu değil, o puanın seni nereye koyduğu önemli. Aynı puan, sınavın zorluğuna
ve o yıl sınava giren öğrenci sayısına göre farklı dilimlere karşılık gelebiliyor.
Bu yüzden hedef belirlerken "500 puan alacağım" demek yerine hedef okulun **geçen yılki
yüzdelik dilimine** bakmak gerekiyor. Okulların taban dilimleri her yıl MEB'in yayımladığı
tercih kılavuzunda ilan ediliyor.
Bir uyarı: geçen yılın dilimi yön verir ama garanti vermez. Kontenjan değişiklikleri ve
o yılki aday sayısı dilimleri kaydırabiliyor. Tercih listesi kurarken marj bırakmak
gerekiyor.
LGS ile YKS Arasındaki Beş Fark
Aile içinde en çok karışan konu bu, özellikle evde hem LGS hem YKS öğrencisi varsa.
YKS'deki puan türü mantığını merak eden veliler için
YKS Puan Türleri: SAY, EA, SÖZ, DİL yazısına bakabilirsiniz.
LGS'de Sık Yapılan Üç Hata
Katsayıları bilmemek. Yabancı Dil'e Matematik kadar zaman ayıran bir öğrenci, aynı
emekle dört kat daha az puan kazanıyor.
Yanlış cezasını hesaba katmamak. "Nasılsa boş bırakmaktansa işaretleyeyim" mantığı
LGS'de zarar veriyor. Üç yanlış, kazanılmış bir doğruyu siliyor.
Puan hedefi koyup dilim hedefi koymamak. Hedef okulun istediği dilim belli değilse,
puan hedefi tek başına yön göstermiyor.
LGS'de hangi dersten kaç soru geldiğini ve konu dağılımını
LGS'de Hangi Dersten Kaç Soru Çıkar? yazısında
ayrıntılı ele aldık.
LGS'ye Nasıl Hazırlanılmalı?
Puan türü seçimi olmadığı için LGS hazırlığında tüm derslere dengeli çalışmak gerekir. Türkçe, Matematik ve Fen'e ek süre ayırmak mantıklıdır çünkü bu dersler puana daha fazla katkı yapar. Ancak hiçbir ders tamamen göz ardı edilemez.
Etkili bir LGS hazırlığı için net bir hedef belirleyin, deneme sınavlarını analiz edin, zaman yönetimi prova edin ve sınav kaygısını yönetmeyi öğrenin. Adana'da profesyonel LGS koçluğu hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.